Bebeklik dönemi, insan yaşamında fiziksel büyümenin, bağışıklık sisteminin ve bilişsel gelişimin en hızlı gerçekleştiği evredir. Bu kritik süreçte beslenme tercihlerinin doğrudan yaşam boyu sağlık üzerinde kalıcı etkiler bırakabileceği bilimsel bir gerçektir. Peki, güvenli olduğu varsayılan ticari bebek mamaları ne kadar “doğal” ve “temiz”? Türkiye’de ilk kez gerçekleştirilen kapsamlı bir bilimsel çalışma, piyasadaki bebek formülleri ve devam mamalarındaki radyoaktif içerikleri mercek altına alarak bu soruya yanıt aradı.
Görünmez Bir Tehdit mi?
Gıdaların doğal (Radyum, Toryum, Potasyum) veya yapay (Sezyum) radyonüklitlerle kirlenmesi, özellikle zayıf bağışıklık sistemleri nedeniyle bebekler ve küçük çocuklar için ciddi bir sağlık riski oluşturabilir. Besin zincirine giren bu mikroskobik parçacıklar, sindirim yoluyla insan vücuduna yerleşerek zamanla iç organlarda radyasyon yaymaya devam edebilmekte ve kanser gibi hastalıkların gelişme riskini artırabilmektedir.
Bilimsel Analiz: Türkiye’nin İlk Raporu
Araştırma kapsamında, Türkiye’de yaygın olarak tüketilen yerli ve ithal 46 farklı ticari bebek formülü ve devam maması örneği, yüksek saflıkta germanyum dedektörlü gama ışın spektroskopisi kullanılarak analiz edildi. Çalışmanın en dikkat çekici yönlerinden biri, ürünlerdeki radyoaktif element derişimlerinin kesin sınırlarla belirlenmiş olmasıdır:
Toryum : Ortalama 2,8 Bq/kg.
Radyum : Ortalama 2,6 Bq/kg.
Potasyum : Ortalama 162,1 Bq/kg.
Sezyum : Örneklerde <0,5 Bq/kg seviyesinde tespit edilmiştir.
Sağlık Riski Ne Boyutta?
Yapılan radyolojik sağlık riski değerlendirmesi, bebek maması tüketiminin yıllık etkin radyasyon dozunu ve buna bağlı kanser risklerini ortaya koydu. Elde edilen bulgular, yeni doğanlar (<1 yaş) ve küçük çocuklar (1-3 yaş) için hesaplanan mortalite ve morbidite kanser risk değerlerinin, bu yaş grupları üzerindeki olası etkileri anlamak adına literatürde önemli bir referans oluşturduğunu gösteriyor.
Bu çalışma, bebek formülleri sektöründeki kalite standartlarının izlenmesinin, hassas bir tüketici grubu olan bebeklerin sağlığını korumak adına ne kadar hayati bir öneme sahip olduğunu bir kez daha kanıtlıyor.
Kaynak: Kastamonu Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fizik Ana Bilim Dalı, “Türkiye’de Ticari Olarak Satılan Bebek Gıdalarının Doğal ve Yapay Radyoaktivite İçeriklerinin Belirlenmesi ve Radyolojik Sağlık Riskinin Değerlendirilmesi”, Doktora Tezi, Şubat 2026. Tez No; 1006029
