Balıkesir’in Dursunbey ilçesindeki Akbaşlar köyü yakınlarında yapılan bilimsel bir araştırma, bölgenin jeolojik geçmişine dair çarpıcı bir gerçeği gün yüzüne çıkardı. Yıllardır bilinen ancak detaylı jeokimyasal analizi yapılmamış olan manganez yataklarının, aslında binlerce kilometre uzaktaki devasa bir okyanusun derin izlerini taşıdığı anlaşıldı.
Milyonlarca Yıllık “Okyanus İzi”
Yapılan bilimsel incelemeler, bölgedeki manganez yataklarının, bir zamanlar bölgeyi etkisi altına alan ve bugün “İzmir-Ankara-Erzincan Neotetis Okyanusu” olarak adlandırılan devasa su kütlesinin derinliklerinde şekillendiğini kanıtladı. Bu yataklar, okyanus tabanındaki volkanik aktiviteler ve okyanus yayılma sırtlarından kaynaklanan, düşük sıcaklıklı (<200°C) hidrotermal (sıcak su) sıvılarla taşınan minerallerin çökelmesiyle oluşmuştur.
Radyolaryalı Çörtlerde Saklı Sırlar
Manganez yatakları, ofiyolitik melanj adı verilen ve kıtaların çarpışmasıyla okyanus tabanından karaya taşınan karmaşık kayaç toplulukları içinde, radyolaryalı çört (silisli tortul kayaçlar) blokları ile birlikte bulunmaktadır. Bu özel kayaç yapısı, manganezin okyanusun dibinde, düşük tuzluluklu ve oksijen açısından zengin bir ortamda biriktiğini işaret ediyor.
Neden Bu Kadar Önemli?
Bu araştırma, bölgedeki cevherleşmenin kökenini bilimsel verilerle kesinleştirerek, Türkiye’deki manganez yataklarının oluşum süreçlerine dair önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Elde edilen jeokimyasal veriler (Mn/Fe, Co/Zn oranları ve nadir toprak elementleri analizleri), Akbaşlar’daki bu yatağın hidrotermal bir sistem ürünü olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.
Bugün Balıkesir’in dağlarında karşılaştığımız bu mineraller, aslında antik bir okyanusun derinliklerinde, milyonlarca yıl önce gerçekleşen sessiz bir jeolojik sürecin somut birer kanıtı olarak karşımızda duruyor.
Kaynak: Terkin, D. (2023). Akbaşlar (Dursunbey, Balıkesir) Manganez Yatağının Jeokimyasal Özellikleri (Yüksek Lisans Tezi). Balıkesir Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü. Tez No; 789520
