Damak tadımız sadece ne yediğimizi değil, nereye gideceğimizi ve oraya tekrar dönüp dönmeyeceğimizi de belirliyor mu? Bilim dünyası bu soruya çarpıcı bir yanıt verdi. “Gıda Neofilisi” olarak adlandırılan ve “yeni, bilinmeyen yiyecekleri deneme tutkusu” olarak tanımlanan bu bilimsel fenomen, turizm dünyasında yeni bir ufuk açıyor.
YENİ LEZZETLERİN PEŞİNDEKİ “NEOFİLİK” KAŞİFLER
Bilimsel literatürde “gıda neofobisi” (yeni yiyeceklerden korkma) kavramının tam zıttı olarak konumlanan gıda neofilisi, bireylerin gastronomi dünyasındaki macera düzeyini ölçüyor. Yapılan son araştırma, bu özelliğe sahip bireylerin sadece karnını doyurmakla kalmadığını, gittikleri bölgenin kültürel kodlarını “yerel yiyecekler” üzerinden okumaya çalıştığını gösteriyor. Araştırma sonuçlarına göre, gıda neofilisi düzeyi yüksek olan bireyler yerel mutfağa çok daha güçlü bir eğilim gösteriyor.
ADANA’NIN PORTAKAL ÇİÇEĞİ KOKULU LABORATUVARI
Araştırma, bu teorik yaklaşımı test etmek için yaklaşık 1,5 milyon kişinin katıldığı devasa bir etkinlik olan Adana Portakal Çiçeği Festivali’ni bir laboratuvar olarak kullandı. 393 katılımcı üzerinde gerçekleştirilen istatistiksel analizler, yerel yiyecek tüketim eğiliminin bir destinasyonu “tekrar ziyaret etme niyeti” üzerinde doğrudan ve pozitif bir etkisi olduğunu bilimsel olarak tescilledi. Yani bir şehre ait özgün bir lezzet, turistin o şehre tekrar gelmesi için en güçlü davetiye niteliğinde.
GELİR VE MERAK: LEZZETİN DEMOGRAFİK ŞİFRESİ
Araştırmanın çarpıcı bulgularından biri de sosyal statü ve merak arasındaki ilişki. Bulgular, gıda neofilisi düzeyinin; yani yeni tatlara olan merakın cinsiyet, yaş, gelir ve meslek gruplarına göre anlamlı farklılıklar gösterdiğini kanıtlıyor. Özellikle yerel yiyecek tüketme eğiliminin gelir düzeyiyle doğrudan ilişkili olması, yerel mutfağın ekonomik bir değer yaratma potansiyelini bir kez daha gözler önüne seriyor.
TURİZMDE YENİ BİR UFUK: STRATEJİK REHBER
Bilimsel çalışma, sadece akademik bir veri sunmakla kalmıyor; şehir yöneticileri ve festival düzenleyicileri için de stratejik bir yol haritası çiziyor. Bir bölgenin sürdürülebilir turizm başarısı, artık sadece manzarasıyla değil, neofilik kaşiflerin merakını cezbedecek yerel lezzet deneyimlerini ne kadar profesyonelce sunduğuyla ölçülüyor.
KAYNAK: Özmen, B. (2026). Gıda Neofilisi ve Yerel Yiyecek Tüketim Eğiliminin Tekrar Ziyaret Etme Niyeti Üzerine Etkisi: Adana Portakal Çiçeği Festivali Örneği (Yüksek Lisans Tezi). Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aksaray. Tez No; 995847
