Ev içindeki görünmeyen emeği anayasal güvence altına almayı amaçlayan kapsamlı kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunuldu. Milyonlarca ev kadınını doğrudan ilgilendiren 40 maddelik teklif; evde yürütülen temizlik ve bakım hizmetlerini sigortalılık kapsamına dahil ederek emeklilik yolunu açmayı hedefliyor. Kadınların omuzlarındaki bakım yükünü devlet güvencesiyle hafifletmeyi amaçlayan düzenleme, sosyal güvenlikten iş sağlığına kadar çalışma hayatında köklü değişiklikler öngörüyor.
Primlerin Hazine Tarafından Karşılanması Öngörülüyor
Teklif kapsamında evdeki karşılıksız bakım ve temizlik emeğinin resmen sigortalılık süresi sayılması planlanıyor. Ev kadınlarının emeklilik ve genel sağlık sigortası primlerinin Hazine tarafından ödenmesi, ailelerin sağlık hizmetlerinden ücretsiz yararlanması hedefleniyor. Kadınlarda 55, erkeklerde 60 yaşından sonra çalışılan her yıl için aylık bağlama oranının yüzde 90’a kadar yükseltilmesi amaçlanıyor. Sakatlanan veya iş göremez hale gelen ev emekçilerine yüzde 70, başkasının bakımına muhtaç olanlara ise yüzde 80 oranında malullük aylığı bağlanması, dileyenlerin ek prim ödeyerek emekli maaşını artırabilmesi öngörülüyor.
Geçmiş Yıllar İçin Borçlanma Hakkı Tanınıyor
Yasa teklifinde 5510 sayılı Kanun kapsamında ev emekçilerinin Bağ-Kur (4/b) statüsünde devlet ödemeli sigorta kapsamına alınması yer alıyor. Kadınların geçmişte evde sigortasız ve boş geçen yıllarını geriye dönük borçlanarak emeklilik hesabına dahil edebilmesi planlanıyor. Evde bakım yardımı bağlanırken hane gelirinin yanı sıra bakım yükünün ağırlığının da esas alınması ve bakım üstlenen kişinin sigorta priminin devlet tarafından karşılanması amaçlanıyor.
Bakım Verenlere 30 Gün Ücretsiz İzin İmkânı
Evde hasta ve yaşlı bakan kişilere kamu eliyle ücretsiz psikolojik destek, bakım eğitimi ve hukuki danışmanlık verilmesi hedefleniyor. Sürekli bakım üstlenenlerin dinlenebilmesi amacıyla “mola bakımı” modelinin devreye alınması ve bu süreçte maaş ile yardımlarda kesinti yapılmaması öngörülüyor. Sürekli bakım sağlayanlara yılda en az 30 gün ücretsiz geçici bakım ve dinlenme izni hakkı tanınması planlanıyor. Ayrıca büyükşehir ve ilçe belediyelerine kreş, yaşlı bakımevi ve mola evi açma yasal görevinin getirilmesi amaçlanıyor.
Ev İşçilerine Tam İş Kanunu Güvencesi Hedefleniyor
İş Kanunu’ndaki “Ev hizmetlerinde çalışanlar bu kanuna tabi değildir” istisnasının tamamen kaldırılması teklif ediliyor. Dışarıdan temizliğe veya bakıma giden çalışanların kıdem tazminatı, yıllık izin ve tam iş güvencesine kavuşması hedefleniyor. Süresi 30 günü aşan ev işlerinde yazılı iş sözleşmesi yapılmasının zorunlu tutulması ve sözleşmesiz çalıştırmanın yasaklanması planlanıyor. Ev işçilerine yönelik mobbing, şiddet ve tacizin kesin yaptırımlara bağlanması, mağdurların derhal koruma altına alınması ve ev sahiplerinin pencere silme gibi tehlikeler ile kimyasal risklere karşı koruyucu ekipman temin etmesi öngörülüyor.
