Küresel iklim değişikliğinin etkileri, Doğu Anadolu Bölgesi’ndeki meteorolojik verilerde çarpıcı bir şekilde ortaya çıkıyor. Uzun yıllara dayanan verilerin mercek altına alındığı bilimsel bir araştırmada, Erzincan ve Erzurum’daki farklı yükselti kademelerinde sıcaklık, yağış, nem ve buharlaşma parametrelerindeki değişimler parametrik olmayan yöntemlerle analiz edildi.
Isınma Eğilimi Genel Bir Çehre Kazanıyor
Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, sıcaklık verilerindeki genel ısınma eğilimidir. Erzurum Havalimanı (HL) istasyonu haricindeki tüm istasyonlarda, yıllık ortalama sıcaklıklarda %95 anlamlılık düzeyinde ısınma yönünde artışlar tespit edilmiştir.
Bu durum, bölgedeki ekosistemler üzerinde önemli bir baskı oluşturma potansiyeli taşıyor. Özellikle kış aylarındaki ısınma eğilimi, bölgenin alışılagelmiş sert kış şartlarında bir dönüşüme işaret ediyor. Ancak bu tablonun bir istisnası bulunuyor: Erzurum HL istasyonunda ortalama sıcaklıklarda anlamlı olmayan bir azalma görülürken, ortalama minimum sıcaklıklarda soğuma yönünde anlamlı bir azalış dikkat çekiyor.
Yağış Rejiminde Beklenmedik Değişimler
Yağış trendleri analiz edildiğinde, Erzurum HL istasyonunda kuvvetli yönde anlamlı yağış azalmaları gözlemlenirken, diğer tüm istasyonlarda yağış eğilimlerinde anlamlı bir artış veya azalışa rastlanmamıştır. Bu bulgu, bölgesel iklim farklılıklarının ve yerel coğrafi faktörlerin, yağış miktarları üzerindeki etkisinin ne kadar heterojen olabileceğini gözler önüne seriyor.
Nem ve Buharlaşma: Kuraklık Sinyalleri
Atmosferik nemlilik ve buharlaşma parametreleri, kuraklık riskinin değerlendirilmesinde kritik rol oynuyor. Çalışma kapsamında;
Tercan, Hınıs, İspir ve Oltu istasyonlarında nispi nem değerlerinde anlamlı bir azalma trendi tespit edilmiştir.
Horasan, Tortum ve Erzincan istasyonlarında ise anlamlı olmayan bir azalma gözlemlenmiştir.
Erzurum HL istasyonu ise nispi nem değerlerinde anlamlı bir artış eğilimi ile diğerlerinden ayrılmaktadır.
Buharlaşma verilerinde ise 30 yıllık süreçte, Erzincan ve Erzurum HL istasyonlarında anlamlı bir trend saptanmazken, İspir’de açık yüzey ve toplam buharlaşmada anlamlı yönde azalan bir trend tespit edilmiştir.
Bu bilimsel çalışma, bölgenin iklimsel geleceğini anlamak ve olası değişimlere karşı yerel stratejiler geliştirmek adına önemli bir temel sunmaktadır.
Kaynak:
Eryılmaz, E. (2023). Farklı Yükselti Kademelerindeki Meteoroloji İstasyonlarının (Erzincan-Erzurum) Sıcaklık ve Yağış Trendlerinin Parametrik Olmayan Yöntemlerle Analizi (Yüksek Lisans Tezi). Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum. Tez No; 858181
