Sosyal Güvenlik Haftası dolayısıyla bir açıklama yapan Erzincan Sosyal Güvenlik (SGK) İl Müdürü Burcu Tatoğlu, kayıt dışı istihdamın toplumun ekonomik ve sosyal yapısı üzerindeki tahribatlarına dikkat çekti. 11-17 Mayıs tarihleri arasında kutlanan hafta kapsamında konuşan Tatoğlu, kayıtlı istihdamın sadece yasal bir zorunluluk değil, ülkenin yarınlarına yapılan en büyük yatırım olduğunu vurguladı.
“Kendi Rızanızla Bile Sigortasız Çalışamazsınız”
Kayıt dışı istihdamı, çalışanların SGK’ya hiç bildirilmemesi veya çalışma gün/ücretlerinin eksik gösterilmesi olarak tanımlayan Tatoğlu, sigortalı çalışmanın anayasal bir hak olduğunu hatırlattı. İşverenlerin sigortasız işçi çalıştırma hakkı bulunmadığı gibi, çalışanların da kendi rızalarıyla bu haktan vazgeçmelerinin hukuken mümkün olmadığını belirten Tatoğlu, “İşverenlerin çalışan talebiyle sigortasızlığı kabul etmesi, iyi niyetli bir esneklik gibi görünse de ciddi yasal ve mali riskler barındırmaktadır” dedi.
Kayıt Dışı Çalışmanın Ağır Bedeli
İl Müdürü Tatoğlu, kayıt dışı çalışan bireylerin mahrum kaldığı hakları şu şekilde sıraladı:
Malullük aylığına hak kazanamama.
Vefat durumunda aileye ölüm aylığı bağlanamaması.
İşsizlik sigortasından faydalanamama.
Genel Sağlık Sigortası primlerini kendi bütçesinden ödemek zorunda kalma.
İş kazası ve meslek hastalıklarına karşı korumasız kalma.
Kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin ve analık izni gibi özlük haklarından yoksunluk.
İşletmeler İçin Ticari Risk Kapıda
SGK’nın asıl amacının cezalandırmak değil, rehberlik etmek olduğunu ifade eden Tatoğlu, kayıt dışı istihdam tespit edilen işletmelerin yüksek idari para cezaları, prim teşviklerinin iptali ve iş kazalarındaki ağır yükümlülüklerle ticari faaliyetlerinin durma noktasına gelebileceği uyarısında bulundu.
Kayıt dışı istihdamın makro düzeydeki zararlarına da değinen Tatoğlu; haksız rekabetin oluşması, piyasa dengesinin bozulması, vergi ve prim kaybı ile sosyal güvenlik sistemindeki dengenin bozulması gibi sonuçların toplumsal adaletsizliği artırdığını belirtti.
Banka Kanalıyla Ödeme Zorunluluğu
Ücret ödemelerinde şeffaflık vurgusu yapan Tatoğlu, Türkiye genelinde 3 ve daha fazla işçi çalıştıran işletmelerde tüm ödemelerin banka aracılığıyla yapılmasının zorunlu olduğunu söyledi. Bu kurala uyulmamasının, her bir çalışan ve her ay için katlanarak artan idari para cezalarına yol açacağını ifade etti.
Şikâyet ve Bilgi Edinme Yolları
Vatandaşların sigortalılık durumlarını takip etmeleri gerektiğini belirten Tatoğlu, şu kanalların kullanılabileceğini bildirdi:
e-Devlet: www.turkiye.gov.tr üzerinden sorgulama.
ALO 170: 7/24 çalışma ve sosyal güvenlik hattı.
CİMER: Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi.
Doğrudan Başvuru: İl ve ilçe Sosyal Güvenlik Merkezleri.
